THANH TRA KHÁNH HÒA 
50 NĂM MỘT HÀNH TRÌNH HỘI TỤ, ĐỔI MỚI VÀ PHÁT TRIỂN 
(23/11/1975 – 23/11/2025)

(Loạt bài viết hướng tới kỷ niệm 80 năm
ngày truyền thống ngành Thanh tra Việt Nam
và 50 năm thành lập Thanh tra tỉnh Khánh Hòa.
Bài viết được biên tập dựa trên tư liệu lịch sử
Thanh tra tỉnh Khánh Hòa)

Kỳ 1: Thời kỳ Phú Khánh (1975 – 1989)
Năm 1975, khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông liền một dải, cả dân tộc ta bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội. Trong bối cảnh lịch sử trọng đại ấy, Thanh tra tỉnh Khánh Hòa được thành lập, khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với công tác thanh tra – một mắt xích then chốt trong quản lý nhà nước, một công cụ bảo đảm kỷ cương phép nước và bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân.

Ảnh: Trụ sở cũ Thanh tra tỉnh Khánh Hòa

Từ buổi ban sơ còn nhiều thiếu thốn, ngành Thanh tra Khánh Hòa đã vững vàng bước đi, trải qua biết bao thử thách cam go để rồi khẳng định vị thế, bản lĩnh của mình. Toàn bộ hành trình xây dựng và trưởng thành của Thanh tra tỉnh Khánh Hòa có thể chia thành 04 thời kỳ lớn, mở đầu là thời kỳ Phú Khánh (1975–1989) – giai đoạn đặt nền móng, thử thách và hun đúc truyền thống.

1. Xây dựng và hình thành hệ thống thanh tra trên phạm vi toàn tỉnh
Tháng 11/1975, hai tỉnh Khánh Hòa và Phú Yên hợp nhất thành tỉnh Phú Khánh. Trong bối cảnh nhiệm vụ mới là quản lý vùng giải phóng, xây dựng bộ máy chính quyền, cải tạo và kiến thiết xã hội chủ nghĩa, Ủy ban Thanh tra tỉnh Phú Khánh được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai cơ quan Thanh tra tỉnh Khánh Hòa và Thanh tra tỉnh Phú Yên. Lực lượng ban đầu chỉ vỏn vẹn 4 cán bộ và 6 nhân viên phục vụ. Lãnh đạo là đồng chí Lê Tấn Thăng và đồng chí Hứa Đại Chuân.
Đồng chí Lê Tấn Thăng, Cán bộ lão thành cách mạng, đã từng làm công tác thanh tra ở miền Bắc, sau giải phóng được điều về tỉnh Phú Yên và giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra tỉnh, khi hợp nhất hai tỉnh, đồng chí được chỉ định phụ trách Ủy ban Thanh tra tỉnh Phú Khánh.
Đồng chí Hứa Đại Chuân, nguyên là cán bộ thanh tra của Ủy ban Thống nhất Trung ương, tháng 12/1975 được điều về bổ sung cho tỉnh Khánh Hòa; trước khi hợp nhất hai tỉnh, đồng chí giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra tỉnh Khánh Hòa.
Dù nhân sự ít ỏi, điều kiện khó khăn, nhưng bằng ý chí kiên định và niềm tin son sắt, các đồng chí lãnh đạo đã kiên trì gây dựng tổ chức, tuyển chọn cán bộ, bồi dưỡng nghiệp vụ. Đến cuối năm 1976, bộ máy Thanh tra tỉnh đã hình thành với các tổ chuyên trách: Thanh tra xét khiếu tố, Thanh tra kinh tế - xã hội, Thanh tra nhân dân, Văn phòng tổng hợp. Các huyện, thị xã cũng dần bố trí cán bộ chuyên trách làm công tác thanh tra.

Ảnh: Đ/c Hứa Đại Chuân – Phó Chủ nhiệm Thanh tra tỉnh Phú Khánh dự Hội nghị Thanh tra toàn quốc tại Hà Nội năm 1979

(Người đứng thứ 8 từ phải)

Tháng 6/1977, đồng chí Nguyễn Thúc Tịnh được UBND tỉnh đề cử và Ủy ban Thanh tra của Chính phủ bổ nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra tỉnh Phú Khánh. 
Đồng chí Tịnh nguyên là Thượng tá Quân đội nhân dân, trong kháng chiến hoạt động ở chiến trường Khánh Hòa, đã từng giữ chức vụ Tỉnh ủy viên – Bí thư Đảng bộ huyện Cam Ranh.
Một số cán bộ từ các nơi được bổ sung về cho Ủy ban Thanh tra tỉnh Phú Khánh, gồm các đồng chí: Nguyễn Cẩm – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Thanh tra tỉnh Sông Bé; Trần Vinh – Trung tá quân đội chuyển ngành, hai đồng chí này giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm.

2. Đấu tranh chống tiêu cực, bảo vệ kỷ cương phép nước
Những năm cuối thập niên 1970 – đầu thập niên 1980, tình hình chính trị - xã hội ở địa phương diễn biến phức tạp: địch ráo riết lôi kéo vượt biên, nội bộ bộ máy nhà nước bắt đầu nảy sinh tệ quan liêu, tham nhũng, vi phạm pháp luật. Trong bối cảnh đó, Thanh tra tỉnh Phú Khánh vừa xây dựng tổ chức, vừa phải trực diện tham gia cuộc đấu tranh chống tiêu cực.

Ảnh: Các đồng nguyên lãnh đạo Thanh tra tỉnh Phú Khánh

và Thanh tra tỉnh Khánh Hòa

Đặc biệt, cuối năm 1979, Ban 79 của tỉnh được thành lập để đấu tranh chống ăn cắp, hối lộ, ức hiếp quần chúng, Thanh tra tỉnh được phân công làm cơ quan thường trực. Nhiều cuộc thanh tra lớn đã được tiến hành, như ở Ty Lương thực, Phòng Quản lý và Phân phối nhà ở, Ban quản lý công trình Hồ Đá Bàn… Qua đó, nhiều cán bộ sai phạm bị xử lý, tài sản thất thoát được thu hồi, tạo niềm tin và khí thế mới cho Nhân dân. Điển hình là cuộc thanh tra chống nạn “bán bến bãi” ở Cam Ranh, giúp Nhà nước thu hồi hàng trăm lượng vàng, góp phần ngăn chặn tình trạng vượt biển trái phép – một chiến công vang dội của ngành Thanh tra tỉnh Phú Khánh.
Bước sang thập niên 1980, bộ máy Thanh tra tỉnh tiếp tục được củng cố với sự tham gia của nhiều cán bộ trẻ, được đào tạo bài bản. Các phòng ban chuyên môn, hệ thống thanh tra nhân dân ở cơ sở được mở rộng, tạo thành mạng lưới gắn bó chặt chẽ với Nhân dân. 

3. Thanh tra – địa chỉ niềm tin của Nhân dân
Những năm 1981–1989, cùng với công cuộc đổi mới của đất nước, Thanh tra tỉnh Phú Khánh trở thành địa chỉ tin cậy để Nhân dân gửi gắm kiến nghị, khiếu nại, tố cáo. Chỉ tính riêng năm 1985, toàn tỉnh đã tiếp nhận trên 2.600 đơn thư – con số phản ánh niềm tin và sự kỳ vọng của Nhân dân.
Thanh tra không chỉ giải quyết hàng nghìn vụ việc phức tạp, thu hồi hàng ngàn mét khối gỗ, hàng triệu đồng và ngoại tệ thất thoát cho Nhà nước, mà còn trực tiếp góp phần giữ vững kỷ cương, xử lý nghiêm những cán bộ sai phạm. Có những vụ việc được đưa vào diện “những việc cần làm ngay” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh, Thanh tra tỉnh đã nhanh chóng triển khai, thu hồi hàng triệu đồng cho công quỹ, khẳng định vai trò tiên phong trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực.
Bên cạnh đó, ngành Thanh tra còn góp ý, kiến nghị nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất – kinh doanh, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của Nhân dân. Chính vì vậy, mặc dù khối lượng công việc khổng lồ, điều kiện vật chất còn hạn chế, nhưng Thanh tra tỉnh vẫn luôn là điểm tựa của niềm tin công lý trong lòng Nhân dân.

4. Khép lại một chặng đường, mở ra hành trình mới
Tháng 6/1989, tỉnh Phú Khánh chia tách thành hai tỉnh: Phú Yên và Khánh Hòa. Ủy ban Thanh tra tỉnh Phú Khánh hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình, để lại đội ngũ cán bộ dày dạn kinh nghiệm, có phẩm chất đạo đức, có năng lực chuyên môn, đủ sức đảm đương trọng trách mới tại hai cơ quan Thanh tra của hai tỉnh.
Giai đoạn 1975–1989 đã khắc ghi trong lịch sử ngành Thanh tra tỉnh Khánh Hòa như một thời kỳ đặt nền móng đầy gian khó nhưng rực rỡ, nơi các thế hệ cán bộ thanh tra kiên định vượt qua thử thách, nêu cao tinh thần “thẳng thắn, liêm chính, khách quan, kịp thời”, xứng đáng với niềm tin mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân gửi gắm.

Lời kết của Kỳ 1
Thời kỳ Phú Khánh không chỉ là những trang sử vàng son của ngành Thanh tra, mà còn là ngọn lửa hun đúc ý chí cho lớp lớp thế hệ hôm nay. Nhìn lại chặng đường ấy, mỗi công chức Thanh tra tỉnh Khánh Hòa hôm nay cần thấy rõ trách nhiệm lớn lao của mình: giữ gìn kỷ cương, bảo vệ lẽ phải, phụng sự Nhân dân, để xứng đáng với truyền thống hào hùng mà các thế hệ đi trước đã đổ bao tâm huyết xây dựng./.