Nghiên cứu -Trao đổi
Phần mềm hỗ trợ lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa
Trương Thanh Phong
Thanh tra tỉnh Khánh Hòa
Ngày 16/5/2016, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020; trong đó đặt ra nhiệm vụ đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là: “Thực hiện thanh tra, kiểm tra theo đúng quy định của pháp luật (không quá một lần/năm); kết hợp thanh tra, kiểm tra liên ngành nhiều nội dung trong một đợt thanh tra, kiểm tra, trừ trường hợp thanh tra, kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng”;
Ngày 09/5/2016, Văn phòng Chính phủ ban hành văn bản số 76/TB-VPCP thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp 2016 "doanh nghiệp Việt nam - động lực phát triển kinh tế của đất nước"; theo đó Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo "Thanh tra, kiểm tra, kiểm toán không trùng lắp, hướng tới mục tiêu hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp tuân thủ tốt các quy định của pháp luật. Không kiểm tra khi không có lý do chính đáng. Đặc biệt là công tác kiểm toán thuế cần minh bạch hơn, chống tiêu cực trong nội bộ ngành thuế, hải quan";
Để cụ thể hóa chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, ngày 06/7/2016, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành Công văn số 4792/UBND-KT về việc triển khai thực hiện thông báo số 76/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ; theo đó, UBND tỉnh chỉ đạo “Thực hiện thanh tra, kiểm tra theo đúng quy định của pháp luật (không quá một lần/năm); kết hợp thanh tra, kiểm tra liên ngành nhiều nội dung trong một đợt thanh tra, kiểm tra, trừ trường hợp thanh tra, kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật rõ ràng”;
Gần đây nhất, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 17/5/2017 về việc chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp; UBND tỉnh ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 26/5/2017 về việc triển khai chương trình hành động số 12-CTr/TU ngày 31/3/2017 của Tỉnh ủy về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa X) về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN; trong đó giao Thanh tra tỉnh "Chủ trì, thống nhất với các cơ quan có liên quan xây dựng, trình UBND tỉnh quy chế phối hợp, lồng ghép công tác thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp, tổ chức, cơ sở sản xuất kinh doanh. Chủ trì lập kế hoạch điều phối hoạt động thanh tra trên địa bàn tỉnh hàng năm từ năm 2018 trở đi; thực hiện phối hợp và kế thừa kết quả thanh tra, kiểm tra giữa các cơ quan chức năng, bảo đảm không thanh tra, kiểm tra quá 01 lần trong năm đối với mỗi doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh; đề xuất xử lý nếu có vi phạm. Nghiên cứu trình UBND tỉnh phương án xây dựng hệ thống thông tin phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra của tỉnh."
Trước thực trạng đó, và những cơ sở pháp lý nêu trên; Thanh tra tỉnh xây dựng “Phần mềm hỗ trợ lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa ".
- Đặt vấn đề
Dựa vào những thành tựu đã đạt được trong việc triển khai các ứng dụng CNTT trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, trình độ sử dụng phần mềm của đội ngũ cán bộ CNVC, các điều kiện sẵn có của tỉnh, việc triển khai phần mềm quản lý trong ngành thanh tra của các tỉnh bạn bước đầu đã mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Trong phạm vi của bài viết này, chúng tôi đưa ra những luận giải như sau:
Hiện nay một số tỉnh thành như: Hải Phòng, Đồng Nai, Quảng Ngãi đã đưa phần mềm quản lý chống chồng chéo trong việc thanh tra, kiểm tra vào áp dụng và bước đầu đã đạt được những kết quả khả quan, giúp cho việc thanh tra và kiểm tra doanh nghiệp được tổ chức một cách khoa học, tránh chồng chéo và gây phiền hà cho doanh nghiệp.
Với tỉnh Khánh Hòa, việc thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp hiện tại vẫn còn quản lý một cách thủ công, không có một công cụ giúp cho việc lập kế hoạch, theo dõi, cảnh báo các vấn đề liên quan đến thanh tra, kiểm tra trên địa bàn tỉnh, dẫn đến việc bị trùng lắp và chồng chéo giữa các cơ quan thanh tra từ cấp tỉnh đến cấp sở là quá nhiều. Việc ra đời của phần mềm này sẽ giúp cho các cán bộ thanh tra giải quyết được tình trạng này. Phần mềm sẽ giúp cho các sở ban ngành thanh tra tạo được một mối liên hết, nắm bắt thông tin doanh nghiệp, tình trạng thanh tra giữa các cấp, … được rõ ràng và xuyên suốt.
Dựa vào tình hình thực tế trong việc quản lý và lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra các đối tượng trong thời gian qua, Thanh tra tỉnh nhận thấy rằng xảy ra rất nhiều vụ việc chồng chéo. Một đối tượng bị thanh tra, hay nằm trong kế hoạch thanh tra chịu sự quản lý cùng lúc bởi nhiều sở ban ngành khác nhau, dẫn đến việc trùng lắp trong thanh tra, kiểm tra.
Năm 2017:
- Tổng số doanh nghiệp đã rà soát để xử lý chồng chéo trước khi xây dựng kế hoạch thanh tra là: 1,200 doanh nghiệp
- Kết quả có 21 trường hợp bị chồng chéo
Năm 2018:
- Tổng số doanh nghiệp đã rà soát để xử lý chồng chéo trước khi xây dựng kế hoạch thanh tra là: 2,205 doanh nghiệp
- Kết quả có 1,548 trường hợp bị chồng chéo
Thực tế hiện nay, nguồn cơ sở dữ liệu doanh nghiệp phục vụ cho việc thanh tra giữa các cấp vẫn còn rời rạc, mỗi cơ quan tự xây dựng một cơ sở dữ liệu riêng để phục vụ cho cơ quan của mình. Sự ra đời của phần mềm sẽ góp phần giúp cho ngành thanh tra xây dựng được một cơ sở dữ liệu tập trung, lưu trữ tất cả các dữ liệu liên quan đến ngành thanh tra. Từ cấp tỉnh, cấp sở đến cấp huyện có thể dùng chung một cơ sở dữ liệu để truy xuất, cập nhật, theo dõi các kế hoạch thanh tra trong tỉnh.
Trước tình hình đó, Thanh tra tỉnh đã mạnh dạn nghiên cứu, tiếp cận bằng nhiều cách khác nhau nhằm để tiến tới xây dựng một công cụ phần mềm giúp cho việc lập kế hoạch, quản lý việc thanh tra, kiểm tra, tránh chồng chéo, trùng lắp trong thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Sau khi xây dựng xong phần mềm và áp dụng trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, Thanh tra tỉnh sẽ trình và báo cáo lên Thanh tra Chính phủ để xem xét triển khai cho các tỉnh thành khác trên cả nước.
- Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp nghiên cứu được áp dụng: qua việc thu thập thông tin về yêu cầu nghiệp vụ, về cơ sở hạ tầng tại Thanh tra các đơn vị, địa phương; quy trình thực hiện trong công tác thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp; thiết kế cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ việc lập kế hoạch, quản lý chống chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra.
- Kết quả và bàn luận:
3.1. Thực trạng về sự chồng chéo, trùng lắp trong hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trong thời gian qua:
Năm 2017, tổng số doanh nghiệp đã rà soát để xử lý chồng chéo trước khi xây dựng kế hoạch thanh tra là: 1,200 doanh nghiệp. Kết quả có 21 trường hợp bị chồng chéo. Tại Hội nghị đối thoại doanh nghiệp tỉnh Khánh Hòa lần thứ 1 năm 2017 tổ chức ngày 31/5/2017, Trưởng đại diện Văn phòng đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại Khánh Hòa (gọi tắt là VCCI Khánh Hòa) phản ánh có doanh nghiệp bị thanh tra kiểm tra tới 22 lần/năm. Cũng trong năm 2017, tại Hội nghị đối thoại doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Suối Dầu năm 2017 tổ chức ngày 22/6/2017, Ban Quản lý Khu kinh tế Vân phong đã báo cáo về tình hình hoạt động và khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Suối Dầu, trong báo cáo có nêu “trong 5 tháng đầu năm 2017, các sở ban ngành đã thực hiện 68 lượt thanh tra, kiểm tra, giám sát tại 36 doanh nghiệp trong KCN Suối Dầu, trong đó có 05 doanh nghiệp có số lượt kiểm tra 3 lần và 22 doanh nghiệp có số lượt kiểm tra 2 lần”.
Năm 2018, tổng số doanh nghiệp đã rà soát để xử lý chồng chéo trước khi xây dựng kế hoạch thanh tra là: 2,205 doanh nghiệp. Kết quả có 1,548 trường hợp bị chồng chéo. Mặc dù đã rà soát, xử lý chồng chéo trong quá trình xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp; nhưng trong năm này, Thanh tra tỉnh vẫn tiếp nhận nhận 03 phản ánh chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp với các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn tỉnh (do việc xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra của các đơn vị này phụ thuộc kế hoạch của đơn vị chủ quản ở Trung ương).
Năm 2019, Thanh tra tỉnh đã tiến hành rà soát gần 3.000 doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Kết quả có gần 1.000 doanh nghiệp bị trùng và đã thông báo cho các đơn vị làm cơ sở phê duyệt kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp năm 2019; mặc dù vậy, nhưng trong 6 tháng đầu năm 2019, Thanh tra tỉnh vẫn tiếp nhận 04 phản ánh chồng chéo trong hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp (cũng là chồng chéo với các cơ quan Trung ương trên địa bàn tỉnh), Thanh tra tỉnh đã tiến hành rà soát và xử lý kịp thời các phản ánh của doanh nghiệp.
Dựa vào tình hình thực tế trong việc quản lý và lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trong thời gian qua, Thanh tra tỉnh nhận thấy rằng xảy ra rất nhiều vụ việc chồng chéo, trùng lắp. Một đối tượng bị thanh tra, kiểm tra nhiều lần trong năm (do một doanh nghiệp sau đăng ký thành lập chịu sự quản lý cùng lúc bởi nhiều sở, ban, ngành khác nhau, dẫn đến việc trùng lắp trong thanh tra, kiểm tra). Nguyên nhân chính của vấn đề này là chưa có cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong quá trình xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp; chưa có một công cụ hữu hiệu hỗ trợ cho công tác xây dựng và lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.
3.2. Một số giải pháp trong xây dựng phần mềm hỗ trợ xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa :
3.2.1. Cơ sở pháp lý:
- Thông tư 01/2014/TT-TTCP ngày 23/4/2014 của Thanh tra Chính phủ về việc xây dựng, phê duyệt định hướng chương trình thanh tra, kế hoạch thanh tra;
- Thông báo số 76/TB-VPCP ngày 09/05/2016 của Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp 2016 "doanh nghiệp Việt nam - động lực phát triển kinh tế của đất nước";
- Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020;
- Chị thỉ số 20/CT-TTg ngày 17/5/2017 của Chính phủ về việc chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp;
- Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 26/5/2017 của UBND tỉnh về việc triển khai chương trình hành động số 12-CTr/TU ngày 31/3/2017 của Tỉnh ủy về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa X) về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN;
- Quyết định số 3709/QĐ-UBND ngày 03/12/2018 của UBND tỉnh về việc Ban hành Quy chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng Kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.
3.2.2. Một số giải pháp:
Phần mềm hỗ trợ xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp nhằm giúp các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị xã, thành phố, các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trên địa bàn tỉnh khi xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp hằng năm không bị chồng chéo, trùng lắp; nhằm tránh không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của các đơn vị được thanh tra, tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh theo tinh thần Nghị quyết 35 của Chính phủ. Ngoài ra, hệ thống còn giúp cho các cơ quan thanh tra nhà nước, cơ quan thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành khi tiến hành lựa chọn đơn vị thanh tra sẽ nhận được thông tin, cảnh báo về trạng thái của doanh nghiệp, của các cơ quan hành chính nhà nước khi đã có cơ quan thanh tra chọn làm đối tượng thanh tra hoặc đã được thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trước đó... Điều này góp phần làm hạn chế những phiền hà cho doanh nghiệp, cơ quan hành chính trong hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động chuyên môn; mặt khác giúp các cơ quan quản lý nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ thanh, kiểm tra nhằm hướng dẫn doanh nghiệp, các cơ quan thực hiện đúng quy định của pháp luật.
a. Tổng quan về kỹ thuật phát triển hệ thống:
i. Công nghệ phát triển: Hệ thống được xây dựng dựa trên nền tảng công nghệ của Microsoft ASP.NET, Framework 4.0 trở lên
ii. Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: Microsoft SQL Server 2014.
iii. Ngôn ngữ lập trình: ASP.NET, C# (theo mô hình MVC), HTML, CSS, Javascript
iv. Cơ sở hạ tầng vận hành hệ thống:
- Thiết bị người dùng cuối: Máy tính có kết nối với Internet, trình duyệt web
- Máy chủ: Sử dụng Window Server 2012 đã được cài sẵn Microsoft SQL Server 2014, các thư viện liên quan như: Framework .NET, ổ cứng lưu trữ dữ liệu
- Hai phiên bản Window Server 2012 và Microsoft SQL Server 2014 đều có bản quyền phần mềm hợp lệ từ Microsoft hoặc công ty đại diện Microsoft tại Việt Nam.
- Hệ thống hoạt động trên môi trường trực tuyến, dễ dàng truy cập khi sử dụng và dễ nâng cấp mở rộng cho mục đích sau này
b. Các chức năng chính của phần mềm
- Phân hệ quản trị danh mục
- Đối tượng thanh tra
- Lĩnh vực thanh tra
- Đơn vị phối hợp
- Phạm vi thanh tra
- Khung thời gian thanh tra
- Nội dung thanh tra
- Danh mục hành vi vi phạm
- Danh mục đối tượng thanh tra, kiểm tra
- Nhóm hồ sơ thanh tra
- ...
- Phân hệ quản lý quy trình nghiệp vụ hoạt động thanh tra
- Lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra hàng năm
- Quản lý chống chồng chéo, trùng lắp trong việc lập và thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra hàng năm
- Thống kê, báo cáo lịch sử quá trình thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Công khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra
- Quản lý hồ sơ thanh tra: 22 Sở, 2 Thành phố, 6 Huyện và các cơ quan liên quan khác
- Thiết lập quy trình thanh tra, kiểm tra cho mỗi đối tượng thanh tra khác nhau
- ...
- Phân hệ thống kê và báo cáo
- Thống kê, báo cáo tình hình thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Thống kê, báo cáo việc thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra hàng năm của các đơn vị
- Thống kê, báo cáo lịch sử quá trình thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh
- Công khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra
- Báo cáo hồ sơ thanh tra
- Báo cáo hồ sơ kiểm tra
- ...
- Hệ thống cảnh báo chồng chéo và nhắc nhở thực hiện kế hoạch
- Chức năng cảnh báo khi phát hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra có sự chồng chéo
- Nhắc nhở về kế hoạch thanh tra khi sắp đến ngày thanh tra
- Hiển thị trạng thái thanh tra ở chế độ thời gian thực để giám sát quá trình thực hiện theo quy trình đã cài đặt
- ...
- Phân hệ quản trị hệ thống
- Phân quyền người dùng
- Phân quyền theo chức năng
- Phân quyền theo dữ liệu
- Sao lưu dữ liệu và phục hồi dữ liệu
- Cài đặt các cảnh báo
- Quản lý người dùng
- Cài đặt các bảo mật cho phần mềm
4. Kết luận và kiến nghị.
4.1. Kết luận:
Khi triển khai phần mềm này trên toàn tỉnh sẽ từng bước số hóa được nguồn cơ sở dữ liệu về kế hoạch thanh tra, kiểm tra một cách tập trung giữa các đơn vị liên quan. Giải pháp đảm bảo tính ổn định và định hướng phát triển lâu dài trong việc ứng dụng công nghệ thông tin địa bàn toàn tỉnh. Tăng cường được sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thanh tra trên toàn tỉnh, công khai, minh bạch các kế hoạch thanh tra, giảm thiểu tiêu cực trong ngành thanh tra. Xây dựng được một cơ sở dữ liệu về thanh tra, giúp cho việc chia sẽ dữ liệu thanh tra giữa các đơn vị trong ngành được dễ dàng, không bị trùng lắp; dễ dàng báo cáo, cảnh báo về tình hình thanh tra trên địa bàn Tỉnh cho các cấp lãnh đạo khi cần thiết.
Phần mềm nâng cao năng lực xử lý kế hoạch thanh tra cho các đơn vị thanh tra trên địa bàn tỉnh; góp phần giảm thiểu phiền hà cho doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng xuất sản xuất, giảm thiểu tiêu cực trong công tác thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp; phát huy vai trò của công nghệ thông tin trong công cuộc cải cách thủ tục hành chính trong ngành thanh tra.
4.2. Kiến nghị:
Để việc thực hiện những giải pháp trên được hiệu quả, tác giả bài viết có một số kiến nghị như sau:
- Để phần mềm hoạt động hiệu quả và thông suốt, UBND tỉnh cần ban hành Quy chế cập nhật, cung cấp, chia sẻ cơ sở dữ liệu và vận hành phần mềm hỗ trợ xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa. Trong đó quy định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh; các cơ quan quản lý chuyên ngành, lĩnh vực thuộc cơ quan quản lý nhà nước cấp Trung ương đặt tại tỉnh Khánh Hòa và Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh trong việc cập nhật, cung cấp, chia sẻ cơ sở dữ liệu và vận hành phần mềm.
- Để ứng dụng này được ứng dụng và dần trở thành một công cụ thiết yếu cho công tác thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp, cần nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cấp phần mềm trở nên thông minh hơn trong việc tự động phát hiện những sai phạm trong quá trình tiến hành thanh tra.
- Tài liệu tham khảo:
- Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ ban hành về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020;
- Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 17/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh hoạt động thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp;
- Văn bản số 76/TB-VPCP ngày 09/5/2016 của Văn phòng Chính phủ thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ với doanh nghiệp 2016 “doanh nghiệp Việt nam - động lực phát triển kinh tế của đất nước”;
- Công văn số 4792/UBND-KT ngày 06/7/2016 của UBND tỉnh Khánh Hòa về việc triển khai thực hiện thông báo số 76/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủ;
- Chỉ thị số 12/CT-UBND ngày 26/5/2017 của UBND tỉnh Khánh Hòa về việc triển khai chương trình hành động số 12-CTr/TU ngày 31/3/2017 của Tỉnh ủy về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa X) về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN.