Những điểm mới của Dự thảo Thông tư hướng dẫn một số quy định và biểu mẫu trong hoạt động thanh tra

Sáng ngày 05 tháng 4 năm 2024, tại Nha Trang, Khánh Hòa, Thanh tra Chính phủ và Cơ quan Phòng chống Ma túy và Tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) đã phối hợp tổ chức hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện Dự thảo Thông tư hướng dẫn một số quy định về trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra.

Ảnh: Toàn cảnh Hội nghị 
Tham dự buổi hội thảo, về phía TTCP có các ông: Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế; Trần Văn Long, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế cùng đại biểu, thanh tra các bộ, ngành, địa phương. Về phía UNODC có bà Annika Wythes, Cố vấn Phòng, chống tham nhũng (PCTN) phụ trách Chương trình PCTN của UNDOC khu vực Đông Nam Á - Thái Bình Dương; Nguyễn Nguyệt Minh, Phụ trách Văn phòng quốc gia của UNODC tại Việt Nam.
Hội thảo tập trung trao đổi, lấy ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra vào nội dung của Dự thảo Thông tư. Trong đó, tập trung vào trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra, giám sát hoạt động của đoàn thanh tra; thẩm định dự thảo kết luận thanh tra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thanh tra, các biện pháp thực hiện chức năng quản lý Nhà nước của Tổng Thanh tra nhằm thực hiện một số quy định trong Luật Thanh tra; Nghị định số 43/2023/NĐ-CP ngày 30/6/2023 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thanh tra; Nghị định số 03/2004/NĐ-CP ngày 11/1/2024 của Chính phủ quy định về cơ quan thực hiện chức năng chuyên ngành và hoạt động của cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành. Dưới đây là những điểm mới cơ bản của dự thảo Thông tư:
1. Cấu trúc Thông tư có 29 Điều (Thông tư 06/2021 có 52 Điều) gồm: những quy định chung, trình tự, thủ tục tiến hành cuộc thanh tra, giám sát trong hoạt động thanh tra, thẩm định dự thảo kết luận thanh tra, xử lý vi phạm và điều khoản thi hành

Ảnh: Các đại biểu tham dự Hội nghị
2. Về biểu mẫu: Dự thảo Thông tư có 45 biểu mẫu, thêm 03 biểu mẫu là Quyết định tạm dừng cuộc thanh tra, Quyết định tiếp tục cuộc thanh tra, Quyết định đình chỉ cuộc thanh tra (điều này là phù hợp với Điều 70 Luật Thanh tra 2022 về tạm đình chỉ cuộc thanh tra, Điều 71 Luật Thanh tra 2022 về đình chỉ cuộc thanh tra.)
3. Điều 5 về ban hành Quyết định thanh tra 
“ - Trường hợp do đặc thù của hoạt động thanh tra chuyên ngành cần bảo đảm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm thì việc thanh tra được thực hiện trong cả ngày nghỉ và được tính vào thời hạn thanh tra. Đây là quy định mới của dự thảo Thông tư lần này.
- Đối với hoạt động thanh tra chuyên ngành, trường hợp phát hiện hành vi vi phạm cần phải tiến hành thanh tra ngay thì việc gửi quyết định thanh tra có thể được thực hiện sau khi lập biên bản về hành vi vi phạm của đối tượng thanh tra (phù hợp với Điều 64 Luật Thanh tra 2022 về công bố Quyết định thanh tra)
4. Điều 13 về xây dựng dự thảo KLTT quy định: “Dự thảo kết luận thanh tra được gửi đến thành viên khác của Đoàn thanh tra để tham gia ý kiến trước khi trình người ra quyết định thanh tra. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được dự thảo kết luận thanh tra, thành viên khác của Đoàn thanh tra phải có ý kiến bằng văn bản về nội dung dự thảo kết luận. Trường hợp tổ chức họp để lấy ý kiến thì các ý kiến được ghi trong biên bản cuộc họp.
Trưởng đoàn thanh tra nghiên cứu, tiếp thu ý kiến và hoàn thiện dự thảo kết luận thanh tra, gửi lại cho các thành viên khác của Đoàn thanh tra. Trường hợp thành viên khác của Đoàn thanh tra vẫn không đồng ý với nội dung của dự thảo kết luận thì có quyền bảo lưu ý kiến.
Nội dung hoàn thiện dự thảo kết luận thanh tra theo ý kiến giải trình của đối tượng thanh tra, ý kiến của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân phải được Trưởng đoàn thanh tra tổng hợp, báo cáo bằng văn bản với người ra quyết định thanh tra và được lưu trong Hồ sơ thanh tra.”
Đây cũng là điểm mới của dự thảo Thông tư, quy định cụ thể trách nhiệm của các thành viên Đoàn thanh tra trong tham gia xây dựng dự thảo KLTT thay vì chỉ có trách nhiệm của Trưởng Đoàn thanh tra như trước đây.
5. Điều 15 về ban hành KLTT quy định “Trong quá trình thanh tra, đối với các nội dung đã được kiểm tra, xác minh, đủ cơ sở để kết luận, Trưởng đoàn thanh tra xây dựng báo cáo kết quả thanh tra về nội dung này và xây dựng dự thảo kết luận thanh tra, trình người ra quyết định thanh tra xem xét, ban hành.” Đây cũng là điểm mới mà Thông tư 06/2021 không quy định, phù hợp Điều 78 Luật Thanh tra 2022 về ban hành KLTT.

Ảnh: Tham gia ý kiến
6. Cũng tại Điều 15 về ban hành KLTT quy định “Trước khi công khai kết luận thanh tra, người ra quyết định thanh tra có thể ban hành kết luận thanh tra mới thay thế cho kết luận thanh tra đã ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung nội dung kết luận thanh tra để bảo đảm tính chính xác, khách quan, khả thi.”. Việc quy định KLTT chỉ được sửa đổi, bổ sung trước khi công khai giúp việc ban hành KLTT được chặt chẽ hơn so với quy định KLTT có thể được sửa đổi, bổ sung khi có căn cứ như Thông tư 06/2021, hạn chế việc lợi dụng quy định để chỉnh sửa KLTT. Từ đó, Đoàn thanh tra phải có trách nhiệm kỹ lưỡng trong quá trình thanh tra và dự thảo KLTT, bảo đảm tính chính xác, khách quan. Đồng thời, việc quy định KLTT phải có tính khả thi trong Luật Thanh tra 2022 và dự thảo Thông tư mới đã cho thấy các quy định dần hướng đến thực tiễn, KLTT phải thực hiện được trên thực tế, điều này là điểm cộng so với Luật Thanh tra 2010 và Thông tư 06/2021.
7. Điều 16 về công khai kết luận thanh tra “Việc thực hiện công khai kết luận thanh tra phải có văn bản xác nhận khi kết thúc việc công khai”. Đây là quy định mới của dự thảo Thông tư.
Nhìn chung, so với Thông tư số 06/2021/TT-TTCP ngày 01/ 10/2021 của Tổng Thanh tra Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động của Đoàn thanh tra và trình tự, thủ tục tiến hành một cuộc thanh tra (gọi tắt là Thông tư 06/2021), dự thảo Thông tư lần này đã tinh gọn hơn, các quy định được biên soạn súc tích, ngắn gọn hơn. Ngoài việc quy định cụ thể những nội dung mới của Luật Thanh tra năm 2022, dự thảo Thông tư có thêm những quy định khác như: ngày nghỉ vẫn có thể tiến hành thanh tra, thống nhất việc tính thời hạn thanh tra bằng ngày làm việc, các hình thức công khai KLTT phải được thể hiện bằng văn bản, tài liệu phục vụ thẩm định có thêm báo cáo kết quả của các thành viên Đoàn thanh tra. Những điểm mới này góp phần nâng cao tính chặt chẽ và tính linh động khi tiến hành một cuộc thanh tra; do đó, so với Thông tư 06/2021, dự thảo Thông tư mới có phần bám sát thực tiễn thanh tra hơn. Tuy nhiên, việc loại bỏ quy định về hồ sơ thanh tra gồm những thành phần nào sẽ ảnh hưởng đến việc lập và lưu trữ hồ sơ Đoàn thanh tra không được thống nhất và đầy đủ./.
Trương Thanh Phong – Phó Chánh Thanh tra tỉnh