Trong các lĩnh vực sản xuất kinh doanh sử dụng nhiều lao động, lĩnh vực xây dựng có số vụ và số người bị tai nạn lao động cao nhất. Năm 2015, theo số liệu của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, phân tích 238 biên bản điều tra tai nạn lao động có xảy ra chết người, ngành Xây dựng chiếm tỷ lệ 35,2% tổng số vụ tai nạn chết người và 37,9% tổng số người chết. Năm 2016 Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam thống nhất triển khai Chiến dịch thanh tra lao động trong ngành xây dựng với chủ đề “Tuân thủ pháp luật lao động vì những công trình xây dựng an toàn”.

Chiến dịch diễn ra tại 63 tỉnh, thành phố trên cả nước, thời gian bắt đầu từ tháng 3/2016 đến tháng 10/2016. Mục tiêu tổng thể của chiến dịch là tăng cường tuân thủ pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động trong ngành xây dựng nhằm giảm thiểu nguy cơ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội yêu cầu việc tổ chức Chiến dịch phải đảm bảo được sự thống nhất về nội dung, cách thức tiến hành ở tất cả các tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Chiến dịch thanh tra lao động bao gồm chuỗi hoạt động truyền thông và hoạt động thanh tra.

 Đối với hoạt động truyền thông tập trung vào các nội dung như: Lễ phát động chiến dịch kết hợp chia sẻ thông tin cho các cơ quan thông tin đại chúng được tổ chức ngày 21/3/2016 tại tỉnh Hưng Yên; tổ chức 04 hội thảo tại 04 tỉnh, thành phố trong tháng 3/2016 và tháng 4/2016 tại các tỉnh Yên Bái, Hưng Yên, thành phố Đà Nẵng và Cần Thơ để tuyên truyền và cung cấp thông tin; tuyên truyền thông qua tờ rơi, áp phích, sổ tay và trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Đối với hoạt động thanh tra lao động nhằm nắm bắt tình hình thực hiện các quy định của pháp luật lao động tại doanh nghiệp qua đó chấn chỉnh và hướng dẫn doanh nghiệp chấp hành tốt các quy định của pháp luật. Từ kết quả chiến dịch, các quy định pháp luật được xem xét, điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế. Hoạt động thanh tra được tiến hành từ tháng 4/2016 đến tháng 10/2016; dự kiến mỗi tỉnh, thành phố thực hiện thanh tra tại ít nhất 10 công trình/tỉnh/năm. Thời gian tiến hành thanh tra tại 01 doanh nghiệp/nhà thầu là 01 ngày. Hoạt động thanh tra được chú trọng vào 12 nội dung trọng điểm: thời giờ làm việc, làm thêm giờ; tiền lương;  huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động; tổ chức mặt bằng; sử dụng điện và các thiết bị điện; công tác cốp pha, cốt thép và bê tông; xây dựng nội quy, quy trình và biện pháp làm việc bảo đảm an toàn; phương tiện bảo vệ cá nhân; sử dụng xe máy thi công xây dựng; sử dụng giàn giáo, giá đỡ; công tác hàn và công tác hoàn thiện.

Tại tỉnh Khánh Hòa, Sở Lao động Thương binh và xã hội đã thành lập đoàn thanh tra liên ngành gồm Sở Lao động Thương binh và Xã hội, Sở Xây dựng và Liên đoàn Lao động tỉnh. Đoàn đã tiến hành thanh tra việc chấp hành các quy định về an toàn lao động, vệ sinh lao động đối với các nhà thầu thi công tại 10 công trình trên địa bàn tỉnh trong tháng 6/2016.

Qua thực tế đoàn thanh tra nhận thấy có một số ưu điểm chính các doanh nghiệp/nhà thầu thi công thực hiện đầy đủ như đã thực hiện đúng quy định về thời giờ làm việc 8giờ/ngày hoặc 48giờ/tuần; trả mức lương tối thiểu cho người lao động và lương cho người lao động đã qua đào tạo đúng quy định; Trong việc chấp hành các quy định chung của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, đã cử cán bộ chuyên trách làm công tác an toàn lao động, vệ sinh lao động; có xây dựng nội quy, quy trình làm việc bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh lao động phù hợp với từng loại máy, thiết bị hoạt động tại công trình; đã tiến hành kiểm định các loại máy, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động hoạt động tại công trình. Một số tiêu chuẩn về an toàn  trong lĩnh vực xây dựng đã thực hiện đúng như đã lập các giải pháp đảm bảo an toàn trong biện pháp thi công; Nghiệm thu trước khi sử dụng đối với giàn giáo; Thực hiện biện pháp chủ động ngăn ngừa vật rơi khi sử dụng cẩu tháp; không để dây điện tiếp xúc với bộ phận dẫn điện của kết cấu công trình.

Tuy nhiên cũng có một số điểm chính trong các quy định của pháp luật lao động các đối tượng thanh tra thực hiện chưa đầy đủ hoặc chưa thực hiện cụ thể trong việc chấp hành các quy định cụ thể như về điều kiện làm việc hầu hết các nhà thầu không trả lương cho người lao động được nghỉ vào những ngày nghỉ Lễ, Tết hoặc trả lương làm thêm giờ cho người lao động không đủ theo quy định; Trong việc chấp hành các quy định chung của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động, chưa thống kê số lao động làm công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động để huấn luyện ATVSLĐ đúng quy định; Chưa tổ chức huấn luyện đầy đủ về an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động hoặc đã huấn luyện nhưng chưa đúng chưa đủ; Chưa tổ chức khám sức khỏe cho người lao động. Một số tiêu chuẩn về an toàn  trong lĩnh vực xây dựng thực hiện chưa đầy đủ như: Không lắp đặt bao che an toàn bộ phận chuyển động của máy, thiết bị có thể gây nguy hiểm; Không lắp lan can an toàn hoặc thực hiện che đậy tại các vị trí nguy hiểm trên sàn tầng ; Có trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động làm công việc có yếu tố nguy hiểm, độc hại nhưng chưa đầy đủ và người lao động có sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân được trang bị; Chưa thực hiện nối trung tính vỏ kim loại của máy, thiết bị điện hoạt động tại công trường như máy hàn, tủ điện, dụng cụ điện cầm tay.

Đoàn thanh tra đã yêu cầu các nhà thầu thi công nghiêm túc triển khai các nội dung chưa thực hiện theo đánh giá của đoàn tại biên bản làm việc và thông qua Kết luận thanh tra theo quy định. Thời gian để các đơn vị thực hiện là 30 ngày kể từ ngày ban hành kết luận thanh tra; sau đó Thanh tra Sở sẽ đánh giá, kiểm tra việc thực hiện kiến nghị của các đối tượng thanh tra nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý trong việc thực hiện các quy định của pháp luật lao động của các đơn vị được thanh tra trong lĩnh vực xây dựng và có báo cáo kết quả cho Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, UBND tỉnh Khánh Hòa.

Sau khi kết thúc chiến dịch, từ tháng 10 đến tháng 11/2016, Bộ Lao động – Thương binh và xã hội sẽ đánh giá tổ chức tổng kết Chiến dịch thanh tra lao động năm 2016 trong lĩnh vực xây dựng; Hội thảo này sẽ là hoạt động truyền thông cuối cùng của Chiến dịch./.